أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
373
قانون ( فارسى )
راستين چنين نيست و زير دست طبيب به هر طرفى كه بخواهد جابجا مىشود . بارها رخ مىدهد كه در اثر ضربت خوردن چيزى شبيه به سلع در زير پوست پيدا مىشود ، كه اگر هم از اوّل آن را محكم ببندند از بين مىرود و علاج دارويى لازم ندارد . علاج سلع اگر ورم سلع غدهماننده باشد ، تنها علاجش شق كردن و بريدن است و بس . و حتى اگر از نوع عسلى و حلواى عصيده و غيره هم باشد بهترين علاجش عمل كردن و بريدن آن است . انطيلس حكيم براى بريدن چنين ورمى دستوراتى دارد و مىفرمايد : « با دست چپ پوستى را كه بر سلع قرار دارد خوب بكش و يا پرستارى پوست را كش دهد . كشيدن پوست طورى باشد كه نياز به پوست كندن قبلى نباشد و سلع را درست در جاى خود بيابى . وقتى كش دادن پوست به خوبى انجام گرفت و كيسهء محتوى سلعه پيدا شد ، پوست را با احتياط شق كن و دقت كن كه پوست نازك پوشش سلعه را نبرى . مواظب باش و به دقت معاينه كن ! تا پردهء پوششى سلعه نمايان مىشود ، آنگاه وسيلهء دو چنگك پوست را به دو طرف مخالف همديگر بكش و سپس كيس را از گوشت بركن ! اگر كيس محتوى سلعه به آسانى از جا بركنده شد بسيار خوب . و اگر به گوشت چسبيده بود و بركنده نشد ، وسيلهء ابزار نازك جراحى - كه غماز ناميده شده - پوست كنى را با احتياط شروع كن و كوشش كن كه كيسهء سلع درست و تيغ نخورده بيرون آيد و دربرگرفتهء كيسه همگى به بيرون راه يابد . هرگاه كيسهء سلع را بيرون آوردى ببين كه پوست شق شده اگر بيشتر از جاى ورم است - مثلا ورم كوچك باشد و فشار چندانى بر پوست نياورده باشد كه پوست را كش دهد - خون آمده از اثر بريدن را مسح كن ، زخم را با عسلاب بشوى و پوست شق شده را به هم آر و بخيه بزن و بهم جوش ده ! اگر سلعه بزرگ بوده و پوست را كش داده است و زمانى كه سلعه بيرون آمده پوست - كه بايد به جاى خود برگردد - زيادهاى دارد ، آن زياده را قيچى كن و آنگاه هر دو كنارهء شق شده را برهم آور و معالجه را ادامه ده ! اگر سلعه در همسايگى نزديك پىرگ يا رگى قرار دارد ، امّا امكان دارد كه با احتياط سلع را بركنى ، بركن ! و اگر سلعه از آن نوع چسبيده به گوشت بود و نياز به پوست كنى وسيلهء غماز بود و در اين اثنا بيم آن مىرود كه غير سلعه را هم بركنى ، چندانكه آسان و ممكن است و جاى نگرانى نيست از سلعه بركن و بيرون آور و بگذار بقيهاى بماند . داروى تندمزاج بر اين بقيه استعمال كن و زخم را جوش مده تا معلوم شود كه اين بقيه نيز از اثر دارو از بين رفته است و چيزى از آنكه در كيس بوده باقى نمانده است ؛ زيرا اگر چيزى و لو كم باقى بماند ، باز روز از نو روزى از نو ؛ اين كم باقيمانده دست به كار مىشود و جاى معدوم را پر مىكند و سلعهء ديگر پيدا مىشود .